Tι είναι
Μια διατροφή που συνδυάζει βασικές αρχές της μεσογειακής διατροφής και της δίαιτας DASH φαίνεται να συνδέεται με βραδύτερες αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη γήρανση.
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Neurology Neurosurgery & Psychiatry του BMJ Group εξέτασε τη λεγόμενη δίαιτα MIND και διαπίστωσε ότι τα άτομα που ακολουθούσαν πιο πιστά το συγκεκριμένο διατροφικό πρότυπο παρουσίαζαν μικρότερη απώλεια εγκεφαλικού ιστού, κυρίως στη φαιά ουσία.
Η φαιά ουσία συμμετέχει σε σημαντικές λειτουργίες, όπως η μνήμη, η μάθηση, η επεξεργασία πληροφοριών και η λήψη αποφάσεων. Παράλληλα, η μεγαλύτερη προσήλωση στη MIND συσχετίστηκε με μικρότερη αύξηση του μεγέθους των εγκεφαλικών κοιλιών, οι οποίες συνήθως διευρύνονται όσο μειώνεται ο όγκος του εγκεφαλικού ιστού.
Τι είναι η δίαιτα MIND
Η ονομασία MIND προέρχεται από το Mediterranean-DASH Diet Intervention for Neurodegenerative Delay. Το διατροφικό μοντέλο έχει σχεδιαστεί με έμφαση σε τρόφιμα που θεωρείται ότι μπορούν να υποστηρίξουν την υγεία του εγκεφάλου και στο παρελθόν έχει συσχετιστεί με καλύτερες γνωστικές επιδόσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται:
πράσινα φυλλώδη λαχανικά,
άλλα λαχανικά,
μούρα,
ξηροί καρποί,
όσπρια,
ψάρια,
ελαιόλαδο,
πουλερικά.
Προβλέπεται επίσης μέτρια κατανάλωση κρασιού, ενώ συστήνεται περιορισμός σε βούτυρο και μαργαρίνη, τυριά, κόκκινο κρέας, γλυκά και τηγανητά ή fast food.
Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της έρευνας είχε επικεντρωθεί στη σχέση της συγκεκριμένης διατροφής με τη γνωστική λειτουργία. Η νέα μελέτη εξέτασε κατά πόσο η MIND συνδέεται και με τις ανατομικές αλλαγές που παρατηρούνται στον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 1.647 ενήλικες, με μέση ηλικία περίπου τα 60 έτη κατά την έναρξη της έρευνας, οι οποίοι συμμετείχαν στη μελέτη Framingham Heart Study Offspring.
Οι συμμετέχοντες υποβάλλονταν σε ιατρικούς ελέγχους ανά τακτά χρονικά διαστήματα, ενώ από το 1999 πραγματοποιούσαν και επαναλαμβανόμενες μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου. Για την αξιολόγηση των διατροφικών συνηθειών χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων.
Όλοι είχαν υποβληθεί σε τουλάχιστον δύο μαγνητικές τομογραφίες κατά την περίοδο 1999-2019 και δεν είχαν ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου ή άνοιας κατά την πρώτη απεικόνιση.
Η μέση βαθμολογία προσήλωσης στη MIND ήταν λίγο κάτω από το 7 σε κλίμακα έως το 15. Τα άτομα με την υψηλότερη βαθμολογία ήταν συχνότερα γυναίκες, είχαν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και εμφάνιζαν χαμηλότερα ποσοστά καπνίσματος, παχυσαρκίας, διαβήτη τύπου 2, υπέρτασης και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Μικρότερη απώλεια φαιάς ουσίας
Κατά τη διάρκεια της μέσης περιόδου παρακολούθησης των περίπου 12 ετών, οι εξετάσεις επιβεβαίωσαν τις αλλαγές που αναμένονται με τη γήρανση: μειώθηκαν ο συνολικός όγκος του εγκεφάλου, η φαιά και η λευκή ουσία, καθώς και ο ιππόκαμπος.
Παράλληλα, αυξήθηκε ο όγκος του εγκεφαλονωτιαίου υγρού και των εγκεφαλικών κοιλιών, ενώ καταγράφηκαν περισσότερες υπερεντάσεις της λευκής ουσίας, οι οποίες αποτελούν απεικονιστικούς δείκτες ιστικής βλάβης.
Ωστόσο, στους συμμετέχοντες με μεγαλύτερη προσήλωση στη δίαιτα MIND, η απώλεια φαιάς ουσίας ήταν πιο αργή.
Κάθε αύξηση κατά 3 μονάδες στη βαθμολογία της διατροφής συνδέθηκε με 0,279 κυβικά εκατοστά μικρότερη ετήσια απώλεια φαιάς ουσίας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαφορά αυτή αντιστοιχεί περίπου σε 20% μικρότερη ηλικιακή φθορά, δηλαδή σε καθυστέρηση της εγκεφαλικής γήρανσης κατά περίπου 2,5 χρόνια.
Αντίστοιχη συσχέτιση παρατηρήθηκε και στην αύξηση των εγκεφαλικών κοιλιών, η οποία ήταν μικρότερη στα άτομα που ακολουθούσαν πιο πιστά τη MIND.
Μούρα και πουλερικά, αλλά και ορισμένα απρόσμενα ευρήματα
Η ανάλυση των επιμέρους τροφίμων ανέδειξε ορισμένες ενδιαφέρουσες συσχετίσεις.
Η αυξημένη κατανάλωση μούρων συνδέθηκε με βραδύτερη διεύρυνση των εγκεφαλικών κοιλιών, ενώ τα πουλερικά συσχετίστηκαν τόσο με μικρότερη διεύρυνση των κοιλιών όσο και με βραδύτερη απώλεια φαιάς ουσίας.
Αντίθετα, η μεγαλύτερη κατανάλωση γλυκών συνδέθηκε με ταχύτερη αύξηση των κοιλιών και μεγαλύτερη ατροφία του ιππόκαμπου. Τα τηγανητά και τα fast food συσχετίστηκαν επίσης με μεγαλύτερη απώλεια ιστού στον ιππόκαμπο.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τρόφιμα πλούσια σε αντιοξειδωτικά και ποιοτικές πηγές πρωτεΐνης ενδέχεται να περιορίζουν το οξειδωτικό στρες, ενώ ορισμένα λιπαρά και προϊόντα που σχετίζονται με τη φλεγμονή μπορεί να έχουν αντίθετη επίδραση.
Ωστόσο, καταγράφηκαν και ευρήματα που δεν συμβαδίζουν απόλυτα με τις αρχικές προσδοκίες. Η μεγαλύτερη κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης συσχετίστηκε με ταχύτερη απώλεια φαιάς ουσίας και όγκου του ιππόκαμπου, ενώ η υψηλότερη κατανάλωση τυριού συνδέθηκε με βραδύτερη απώλεια φαιάς ουσίας και ιππόκαμπου.
Οι περιορισμοί της μελέτης
Η σχέση μεταξύ MIND και εγκεφαλικής υγείας ήταν εντονότερη στους μεγαλύτερους σε ηλικία συμμετέχοντες, στα άτομα που ασκούνταν συχνότερα και σε όσους δεν ήταν υπέρβαροι. Το εύρημα αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, υποδεικνύει ότι η διατροφή ενδέχεται να λειτουργεί καλύτερα ως μέρος ενός συνολικά υγιεινού τρόπου ζωής.
Οι ίδιοι πάντως επισημαίνουν ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, επομένως τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η δίαιτα MIND προκαλεί από μόνη της τις συγκεκριμένες αλλαγές στον εγκέφαλο.
Επιπλέον, τα διατροφικά δεδομένα βασίστηκαν σε ερωτηματολόγια, τα οποία μπορεί να επηρεάζονται από σφάλματα ανάκλησης. Δεν αποκλείστηκε πλήρως η επίδραση γενετικών παραγόντων, πιθανών πρώιμων γνωστικών αλλαγών ή μεταβολών στις διατροφικές συνήθειες κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης.
Τέλος, δεδομένου ότι το δείγμα αποτελούνταν σχεδόν αποκλειστικά από λευκούς συμμετέχοντες, απαιτείται προσοχή ως προς τη γενίκευση των αποτελεσμάτων σε άλλους πληθυσμούς.
